Bakker Organisatieadvies

Verandermanagement

Vragend denken

De hieronder geplaatste tekst van Gadamer kwam ik bij toeval tegen op de facebook pagina van Marc van den Bossche.[1] Ik was er meteen door gefascineerd, maar omdat ik het nogal vluchtig had gelezen nam ik me voor om het later wat grondiger te bekijken. Toen ik weer naar de bewuste facebookpagina terugkeerde was het verdwenen. Via hetzelfde medium heb ik hem gevraagd of hij me op enigerlei wijze aan dit tekstje zou kunnen helpen. In minder dan 2 uur stond het tot mijn verrassing in mijn chatbox.

Ter verdere inleiding doe ik een poging om eerst iets over Gadamer en diens kijk op de werkelijkheid te zeggen, daarna volgt dan het betreffende citaat.

De bewuste tekst is van Hans-Georg Gademer (1900 – 2002) en afkomstig uit zijn hoofdwerk Wahrheit und Methode (1960). Deze Gadamer was een leerling van Heidegger. In mijn oude en vertrouwde syllabus over ‘hermeneutiek’ lees ik dat hij: ‘[…] de implicaties van Heideggers “fenomenologische hermeneutiek” heeft uitgewerkt en meer toegankelijk gemaakt. Gadamers grote verdienste is zijn zorgvuldige exploratie in de mogelijkheden en de grenzen van een filosofische hermeneutiek.’ Het gaat hierbij om de waarheidservaringen die het gangbare wetenschappelijke waarheidsbegrip te overstijgen. Iets dat we in het onderstaande citaat goed kunnen zien. Onze zogenoemde objectivistische benaderingswijze van de dingen schiet iedere keer weer tekort. De historische geschiedenis is geen objectief gegeven, zij berust op het vooroordeel dat het een onzijdig, een universeel gegeven is.[2]

‘Het nauwe verband dat tussen vragen en begrijpen blijkt te bestaan geeft de hermeneutische ervaring pas haar ware dimensie. Wie wil verstaan, kan de waarheid van het bedoelde in het midden laten. Hij kan zich van de zich direct opdringende meningen over de zaak terugbuigen naar de betekenisopvatting als zodanig en deze niet als waar, maar louter als zinvol beschouwen, zodat de waarheidsmogelijkheid open blijft – dit openlaten is de eigen en oorspronkelijke essentie van het vragen. Vragen laat altijd mogelijkheden zien die nog openliggen. Daarom kunnen we een vraagstuk niet begrijpen door ons erover te buigen zonder echt te vragen, zoals we een opvatting wel kunnen begrijpen door ons erover te buigen zonder die opvatting te delen. Begrijpen wat voor vragen iets oproept is veeleer altijd al vragen. Tegenover vragen kun je geen puur hypothetische, potentiële houding aannemen, omdat vragen geen poneren, maar zelf uitproberen van mogelijkheden is. Hier wordt vanuit het wezen van het vragen duidelijk wat Plato’s dialogen in hun feitelijke voltrekking demonstreren. Wie wil denken, moet zich dingen afvragen. Ook als iemand zegt: ‘Hier zou je je kunnen afvragen … .’, is dat al echt vragen, alleen in voorzichtige of hoffelijk bedekte termen. Dat is de reden waarom al het begrijpen altijd meer is dan pure inleving in andermans mening. Door te vragen legt het betekenismogelijkheden open, en daarmee gaat wat zinvol is in de eigen opvattingen over. Alleen in oneigenlijke zin kan men ook vragen begrijpen die men niet zelf vraagt, bijvoorbeeld vragen die men als gedateerd of overbodig beschouwt. Dat betekent dan dat men begrijpt hoe onder bepaalde historische omstandigheden bepaalde vragen zijn gesteld. Het begrijpen van vragen betekent dan de betreffende omstandigheden begrijpen, en dat die achterhaald zijn betekent dat de vraag zelf achterhaald is. Denk bijvoorbeeld aan het perpetuum mobile. De betekenishorizon van zulke vragen ligt slechts schijnbaar nog open. Ze worden niet meer als vragen begrepen. Want wat men in zo’n geval begrijpt, is juist dat er geen vraag ligt. Een vraag begrijpen betekent haar vragen. Een mening begrijpen betekent deze als antwoord op een vraag begrijpen.’


Hans-Georg Gadamer – Waarheid en Methode, Hoofdlijnen van een filosofische hermeneutiek. Uitgeverij Vantilt (2014) pag. 357 – 358.

[1] Met dank aan Marc van den Bossche: https://www.facebook.com/marc.vandenbossche.79?fref=nf

[2] Gadamer kwam door dergelijke onderscheidingen tot de ‘rehabilitatie van het vooroordeel’. Elk oordeel is een voorlopig vooroordeel, een voorwaarde voor het doorlopen van een verstaan-beweging.

De ruimte van Riek

Bestel nu: De ruimte van Riek

Stedenbouwkundige Riek Bakker vertelt in De ruimte van Riek hoe en waarom ons land geworden is zoals het is en laat zien dat de inrichting van het huidige en toekomstige Nederland een continu proces is van gebiedsontwikkeling. Zelf heeft zij met daadkracht, doorzettingsvermogen en creativiteit haar stempel gedrukt op de ruimtelijke inrichting van Nederland, met als meest toonaangevende projecten de Kop van Zuid in Rotterdam en Vinex-wijk Leidsche Rijn bij Utrecht.

Met haar rijke ervaring heeft ze een heldere visie op de woon- en stikstofcrisis. Willen we in de komende tien jaar één miljoen huizen duurzaam bouwen, dan moet de overheid volgens haar weer de regie over de ruimtelijke ordening nemen.

Riek groeide op als enig meisje tussen zeven broers, wat goed van pas kwam toen ze ging werken in een mannenwereld. Wanneer ze weerstand ondervond, wist ze door te pakken als iets echt nodig was. Ze heeft de ruimte opgeëist voor haar visie en plannen.

In zijn combinatie van vakinhoudelijke kennis en een levendig persoonlijk verhaal is De ruimte van Riek toegankelijk voor zowel het brede publiek als voor bestuurders, politici, stedenbouwkundigen en architecten.

Foto’s, illustraties, schetsen en toegang tot podcasts

Dit unieke boek is rijkelijk voorzien van foto’s, illustraties en schetsen, en biedt via QR-codes toegang tot podcasts. Een urgent en toekomstgericht boek over het werk en leven van Riek Bakker.

Riek Bakker (1944) is stedenbouwkundige. Onder andere als directeur Stadsontwikkeling in Rotterdam heeft zij bijgedragen aan de ruimtelijke inrichting van Nederland. Voor haar werk heeft zij diverse prijzen en onderscheidingen ontvangen.

Margreet Fogteloo (1962) is journalist en werkt bij weekblad De Groene Amsterdammer. Zij schrijft artikelen over sociaal-maatschappelijke thematiek en is auteur van een aantal non-fictieboeken.

Heleen Hummelen (1962) maakte vele radiodocumentaires en podcasts. Ze won in 2020 de Zilveren Reismicrofoon.

 

Bestel nu: De ruimte van Riek

 

© 2021 Bakker Organisatieadvies

Thema gemaakt door Anders NorenBoven ↑